Z nagród artystycznych telewizja publiczna pokazuje bowiem Paszporty i Nike. Innych w tym kraju najwidoczniej się nie przyznaje. Jest tylko gala Nike i gala Paszportów. Obydwie prowadzi Grażyna Torbicka. Tak było i tym razem. Grażyna Torbicka piękna jest i jest elokwentna, uśmiecha się nawet wtedy, gdy ktoś rzuca w jej towarzystwie wyjątkowo drętwe dowcipy – co świadczy o wielkiej klasie. Tak było i tym razem.
Nie wiem, ile Grażyna Torbicka ma lat, ale od co najmniej czterdziestu wygląda świetnie. Tak było i tym razem. Miała na sobie szafirową, świetnie dopasowaną sukienkę, włosy nad wyraz pięknie ufryzowane. Tak wyglądając, w cień zepchnęła współprowadzącego galę mężczyznę, którego nazwiska nawet nie pomnę. Ale skoro tylko Grażyna Torbicka przy nim stanęła, wiadomo było, że pamięć o nim szybko zaginie, że jego twarzy nikt – wpatrzony w Torbicką - nie zapamięta. Bo będzie przecież pamiętana szafirowa sukienka i włosy nad wyraz pięknie ufryzowane.

Na pewno to zapamiętają z gali najważniejsi jej goście, powitani od razu, w pierwszym rzędzie i pierwszej kolejności: prezydent Komorowski z małżonką, marszałek Kopacz, premier Tusk i (– Bo przecież nie może go zabraknąć! – rozpromienił się anonimowy współprowadzący) minister Zdrojewski. Oraz (– Bo przecież, ha ha, rozdajemy paszporty!) minister Sikorski.

Po powitaniu najważniejszych gości, którzy tyle dla kultury zrobili, gala właściwie mogłaby się już zakończyć. Ale jednak. Dodatkowo rozdano nagrody artystom – młodym inteligentnym, europejskim w każdym calu, multikulturalnym, interdyscyplinarnym, transgresywnym i mocno podkreślającym swoją dwupaszportowość. Co miało być dowodem na to, że sztuka nie zna granic – fakt podkreślony przez niezawodną Gażynę Torbicką.

Rozdźwięk między tym co za oknem, a tym co na telewizyjnych ekranach, zawsze jest spory. Tym razem był monstrualny.

Prowincja daje jednak zdrowy dystans. W końcu człowiek jest tym, co widzi. A jak już człowiek widział np. kolejkę w radomskim PUP, jak sobie pogadał np. z bezrobotnymi z Wierzbicy albo Pionek, to dusery na gali Paszportów „Polityki” wprowadzić go mogą jedynie w stan potężnego dysonansu poznawczego.
Do nas na prowincję zjeżdża Marek Dyjak. Być może jest to przekonanie naiwne, ale uważam, że ma mi on więcej do przekazania niż artyści oficjalnego obiegu – bo nie tworzy intelektualnych, abstrakcyjnych, piętrowych konstrukcji, tylko śpiewa o życiu. A że ma o czym... Że dużo przeżył i emocje z tego potrafi przekazać... Że nie tworzy – jak na postmodernistę przystało - zlepków, patchworków, kulturalnego recyclingu...

Oczywiście każdy Dyjakiem być nie może, nie musi, nie powinien. Widzowie, słuchacze, czytelnicy prędzej czy później i tak rozróżnią, i tak zdecydują, czy wolą książki, spektakle, filmy i obrazy o czymś czy o niczym. Czy wolą sztukę z serca i z wątroby czy może umysłowe gierki, zręcznie pleciony odzysk.

Ba, może nawet zmieni się trynd (jak to w kabarecie było: - Wicie, jest taki trynd...) i nagrody zaczną dostawać bardziej ci od serca, od wątroby...

Może nawet i Dyjak kiedyś Paszport „Polityki” dostanie. Byłoby to nawet zabawne, zobaczyć go, jak stoi na scenie, w tym ordynarnym świetle, koło pięknie i nad wyraz ufryzowanej Grażyny Torbickiej. Ale raczej mu tego nie życzę.

Sebastian Równy