– Ścięcie Śmierci to ewenement, obrzęd i jednocześnie forma ludowego teatru: Śmierć jest tutaj grana przez aktora, a nie reprezentowana przez kukłę, jak to bywa w innych tego rodzaju folklorystycznych wydarzeniach w Polsce – mówi Agnieszka Gryzek, dyrektor Gminnego Centrum Kultury i Kultury Fizycznej, głównego organizatora Kusaków. – W tym roku zaprosiliśmy też grupy obrzędowe z innych miejscowości, by mieć porównanie.

Jedlińsk żyje już Kusakami od tygodni –trwają przygotowania strojów i imprez. A zaczną się one już 19 lutego II Zapustowym Balem Kobiet. Początek o godz. 15 w sali OSP w Jedlińsku. Podczas balu wystąpi Marlena Gumińska. W poniedziałek 20 lutego w tym samym miejscu o godz. 16.30 rozpocznie się promocja książki znanego radomskiego historyka dra Sebastiana Piątkowskiego „Jedlińsk – monografia historyczna miejscowości i jej okolic”.

I wreszcie wtorek 21 lutego. Kusaki rozpoczną się na rynku oficjalnie o godz. 13, kiedy to wójt gminy odda władzę w ręce cudaków i przebierańców. Wtedy też rozpoczną się występy zespołów i kapeli ludowych: Kapeli K. Rokicińskiego, Sami Swoi, Czerwone Korale, Klubu Seniora „Nadzieja” z Jedlanki, DPS z Jedlanki. Na 14.10 zaplanowano występ Młodzieżowego Zespołu Obrzędowego z Czarnocina, na 14.40 – obrzęd Wodzenia Niedźwiedzia w wykonaniu Ludowego Zespołu Satyrycznego „Krampskie Bery” z Krępnej koło Opola. O 15.10 piosenki Anny Jantar śpiewać będzie Anna Żebrowska. Wszystko to będzie zaledwie wstępem do głównego punktu imprezy – widowiska Ścięcie Śmierci. Rozpocznie się ono o godz. 15.30. Po nim znów zaśpiewa Anna Żebrowska. Goście, którzy zawsze licznie na Kusaki przybywają do Jedlińska będą mogli też obejrzeć i kupić coś na jarmarku ludowym , podczas którego wystawiana będzie ludowe rękodzieło – rzeźba, ceramika, haft, plecionkarstwo. Nie zabraknie gorącej grochówki i słodkiej waty cukrowej.

W ostatni wtorek karnawału pojawiają się w Jedlińsku przedstawiciele mediów, historycy i etnografowie i turyści z całego kraju – w sumie kilka tysięcy osób.

A wracając do meritum czyli Ścięcia Śmierci. To plenerowe widowisko, przedstawiające  sąd nad Śmiercią, która krzywdzi ludzi. Po wielu oskarżających wystąpieniach poszczególnych świadków zapada wyrok.  Pojawia się kat, który ścina Śmierć, wywożoną potem na drabiniastym wozie. W dniu imprezy na ulicach Jedlińska pojawiają się tego dnia diabły, baby, cyganki, rybacy, krakowianki. Do dziś widowisko zachowało swoją pierwotną formę. Wszystkie role (nawet kobiece) odtwarzane są przez mężczyzn.

Jedlińskie Kusaki to żywiołowa zabawa, która swoim rodowodem sięga XVI wieku. Wzięła się ona najprawdopodobniej z organizowanego przez żaków widowiska, przedstawiającego ścięcie kukły symbolizującej śmierć. A skąd żacy w Jedlińsku? Otóż pomiędzy w XV a XVIII w. działała tutaj szkoła m.in. ariańska oraz  gimnazjum podległe Akademii Krakowskiej.

W tym roku koszty organizacji imprezy pokrywa głownie gmina, przy pomocy sponsorów. Ministerstwo Kultury nie wsparło jedlińskiej imprezy. Być może uda się to za rok.

ROW